Xu hướng và định hướng quốc gia
Chỉ thị 24/CT-TTg được ban hành trong bối cảnh Nghị quyết 57-NQ/TW năm 2024 của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển mới, định hướng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, trong đó kinh tế số là trụ cột. Trong nhiều lĩnh vực như giáo dục, y tế, giao thông, hành chính, các giải pháp công nghệ, dịch vụ công trực tuyến đã được triển khai bước đầu, nhưng tốc độ, chất lượng và mức độ đồng bộ vẫn rất khác nhau.
Đặc biệt, định danh và xác thực điện tử (qua ứng dụng VNeID), tích hợp giấy tờ điện tử, áp dụng công nghệ sinh trắc học… là những thành tố quan trọng để giảm nhu cầu “cầm giấy tờ đi lại”, tăng tính tin cậy trong xác minh người dùng, đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Những vướng mắc, bất cập cần tháo gỡ
Chỉ thị 24/CT-TTg thẳng thắn nhìn nhận thực tế vẫn tồn tại nhiều rào cản trong việc triển khai các giải pháp công nghệ gắn với dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử. Các vướng mắc được nêu ra gồm:
- Trong thủ tục hành chính và dịch vụ công trực tuyến toàn trình, người dân, doanh nghiệp vẫn ưu tiên nộp hồ sơ trực tiếp tại các Trung tâm phục vụ hành chính công, chưa mạnh mẽ sử dụng hình thức điện tử.
- Trong tích hợp giấy tờ trên ứng dụng định danh quốc gia (VNeID), có nơi vẫn yêu cầu người dân cung cấp bản giấy hoặc giấy tờ gốc mặc dù dữ liệu dân cư và giấy tờ điện tử đã được tích hợp.
- Về công nghệ sinh trắc học trong thủ tục giao thông, có thiếu hành lang pháp lý, thiếu tiêu chuẩn kỹ thuật, tiến độ đầu tư chậm, thiếu thiết bị cần thiết.
- Công tác đào tạo, phổ biến, làm chủ nền tảng “Bình dân học vụ số” còn hạn chế trong nhiều đơn vị; việc chuyển đổi mô hình chính quyền hai cấp đòi hỏi ứng dụng công nghệ mạnh hơn.
- Vấn đề an ninh, bảo mật, phòng chống giả mạo, gian lận trong hệ thống định danh và xác thực điện tử là thách thức lớn. Chỉ thị nhấn mạnh cần đảm bảo an toàn thông tin và chống giả mạo.
Chính vì vậy, chỉ có bằng cách hướng dẫn chi tiết, xác định trách nhiệm rõ ràng và thúc đẩy cơ chế thực thi mới có thể biến các chủ trương thành thực tế có ý nghĩa.
Mục tiêu và yêu cầu trọng tâm
Chỉ thị 24/CT-TTg đặt ra mục tiêu rất rõ: nhằm thúc đẩy nhanh việc ứng dụng các giải pháp công nghệ phục vụ người dân và doanh nghiệp, gắn chặt với dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử.
Một trong các mốc mục tiêu cụ thể đáng chú ý là trong tháng 10/2025, toàn bộ 100% sân bay nội địa phải hoàn thành triển khai thủ tục bay nội địa chỉ bằng VNeID, không dùng giấy. Việc này thể hiện quyết tâm “công dân số – dịch vụ số” trong dịch vụ thiết yếu hàng không.
Chỉ thị cũng yêu cầu từng bộ, ngành, địa phương cụ thể hóa nhiệm vụ, giải pháp, lộ trình và chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện, đảm bảo “công nghệ phải đi trước, cơ chế theo sau”, tránh tình trạng “có chủ trương nhưng không đi vào thực tế”.
Những giải pháp công nghệ và tổ chức trọng điểm
Chỉ thị 24/CT-TTg chỉ rõ nhiều nhóm giải pháp cần được triển khai đồng bộ, trong đó nổi bật là:
1. Tích hợp công nghệ sinh trắc học — hoàn thiện định danh & xác thực điện tử
- Bộ Công an được giao chủ trì phối hợp với các bộ, ngành, địa phương để hướng dẫn tích hợp công nghệ sinh trắc học vào hệ thống định danh và xác thực điện tử VNeID, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (CSDL dân cư). Việc này phải đảm bảo an ninh, bảo mật, phòng chống giả mạo, gian lận.
- Trong lĩnh vực giao thông (hàng không, đường sắt, đường sắt đô thị, các cảng giao thông), phải mở rộng việc sử dụng sinh trắc học để thực hiện thủ tục kiểm tra, xác thực hành khách một cách nhanh chóng và thông suốt.
- Lập tiêu chuẩn kỹ thuật về công nghệ sinh trắc học dùng trong hệ thống VNeID, đảm bảo tính tương thích, an toàn, không phân mảnh.
- Cần hoàn thiện hành lang pháp lý (sửa đổi, bổ sung Nghị định định danh – xác thực điện tử) để đồng bộ tích hợp giấy tờ điện tử trên VNeID, dự kiến hoàn thành trong tháng 11/2025.
2. Tích hợp giấy tờ điện tử trên VNeID — hướng tới “xóa giấy”
- Chỉ thị yêu cầu rà soát, hoàn thiện việc tích hợp giấy tờ điện tử (giấy phép, chứng minh nhân dân, giấy phép lái xe, hộ chiếu, giấy tờ đất đai...) trên nền tảng VNeID, để khi người dân, doanh nghiệp thực hiện thủ tục không cần xuất trình bản giấy.
- Sửa đổi Nghị định 69/2024/NĐ-CP về định danh và xác thực điện tử để phù hợp với tích hợp giấy tờ điện tử, hoàn thành trong tháng 11/2025.
- Yêu cầu các đơn vị cung cấp dịch vụ công, thủ tục hành chính điện tử không được bắt người dân cung cấp giấy tờ khi dữ liệu đã có sẵn trong hệ thống.
3. Mở rộng dịch vụ công trực tuyến toàn trình — thúc đẩy sử dụng nền tảng số
- Tăng cường chuyển hồ sơ từ “nộp trực tiếp” sang “nộp qua mạng” và xử lý toàn trình, sử dụng định danh và xác thực điện tử để xác minh thông tin tự động.
- Kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống thông tin nhà nước để tránh trùng lặp, hoặc yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin.
- Nâng cao sử dụng các nền tảng học tập số như “Bình dân học vụ số” để phục vụ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức trong bối cảnh sắp xếp tổ chức theo chính quyền hai cấp.
4. Vai trò, lợi ích và tác động kỳ vọng
Thuận tiện, giảm chi phí và thời gian cho người dân – doanh nghiệp
Khi thủ tục hành chính, dịch vụ công áp dụng định danh và xác thực điện tử, tích hợp giấy tờ điện tử, người dân và doanh nghiệp không phải đi lại nhiều, không mang theo giấy tờ gốc, không nộp bản sao, không chờ đợi nhiều. Điều này tiết kiệm thời gian, chi phí, và giảm tắc nghẽn tại bộ phận một cửa.
Tăng hiệu quả quản lý nhà nước và minh bạch
Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu dân cư giữa các hệ thống giúp tránh trùng lặp, giảm sai sót, tăng độ chính xác trong xác minh thông tin. Nhà nước có nền tảng dữ liệu cập nhật, chuẩn hóa để phục vụ hoạch định chính sách, quản lý, kiểm tra giám sát.
Động lực cho kinh tế số và dịch vụ số
Định danh và xác thực điện tử là điều kiện tiên quyết để mở rộng giao dịch số: ngân hàng số, fintech, thương mại điện tử, y tế số, giáo dục số, chuyển phát logistics… Có nền tảng tin cậy, doanh nghiệp mới an tâm đầu tư các dịch vụ giá trị gia tăng.
Tăng niềm tin, bảo mật và chống giả mạo
Ứng dụng sinh trắc học, xác định danh tính thông qua hệ thống quốc gia giúp chống giả mạo giấy tờ, gian lận trong giao dịch điện tử. Điều này giúp nâng cao độ tin cậy giữa người dùng – cơ quan quản lý – doanh nghiệp.
Bước tiến hướng tới “xóa giấy”
Chỉ thị 24/CT-TTg là một trong những văn bản có hàm ý thực thi mạnh mẽ mục tiêu “xóa giấy, xóa hồ sơ giấy” — nghĩa là mọi công việc nếu có thể thực hiện được bằng nền tảng số thì không dùng giấy tờ vật lý — đây là bước quan trọng để chuyển đổi số toàn diện trong quy trình hành chính công.
Thách thức và rủi ro cần lưu ý
Dù Chỉ thị 24/CT-TTg mang tầm bước ngoặt, thực tế triển khai vẫn gặp nhiều thử thách:
- Hạ tầng công nghệ & thiết bị: Nhiều địa phương, nhất là các khu vực vùng sâu, vùng xa, chưa hoàn thiện hạ tầng viễn thông, mạng, máy móc, thiết bị để triển khai xác thực biometrics, truyền dẫn dữ liệu nhanh và ổn định.
- Tiêu chuẩn kỹ thuật, tương thích và tích hợp: Nếu mỗi đơn vị áp dụng công nghệ khác nhau, không theo chuẩn chung, dễ dẫn đến phân mảnh, không tương thích, khó kết nối chia sẻ. Cần có tiêu chuẩn quốc gia thống nhất cho sinh trắc học, xác thực, API, giao thức dữ liệu.
- An ninh, bảo mật và quyền riêng tư: Dữ liệu dân cư, sinh trắc học là dữ liệu rất nhạy cảm. Nếu bị rò rỉ, giả mạo hay lạm dụng sẽ gây rủi ro lớn cho người dân và tổ chức. Cần hệ thống bảo vệ mạnh, kiểm tra an ninh mạng, mã hóa, giám sát xâm nhập.
- Pháp lý, hành lang và cơ chế thực thi: Pháp luật về định danh, xác thực điện tử, trách nhiệm pháp lý (nếu xảy ra tranh chấp, sai sót) cần được hoàn thiện, rõ ràng. Chỉ thị đã đề cập việc sửa Nghị định 69/2024 để đồng bộ tích hợp giấy tờ điện tử.
- Thói quen, văn hoá sử dụng số & chuyển đổi ở cấp địa phương: Cán bộ, công chức, người dân chưa quen với nền tảng số; tâm lý “nộp giấy cho chắc ăn” còn phổ biến; môi trường đào tạo, tập huấn chưa phủ đều. Cần truyền thông mạnh và hỗ trợ kỹ thuật kéo dài.
- Nguồn lực tài chính và nhân lực chất lượng cao: Việc đầu tư nâng cấp hệ thống, mua sắm thiết bị, bảo mật, trả chi phí vận hành hệ thống số đòi hỏi vốn lớn. Đồng thời, nhân lực có năng lực công nghệ cao, quản trị hệ thống, bảo mật là yếu tố quyết định.
Chỉ thị 24/CT-TTg ngày 13/9/2025 là văn bản chiến lược thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc chuyển đổi số từ nền tảng định danh — xác thực tới “xóa giấy” trong giao dịch hành chính công. Nó mở ra lộ trình rõ ràng và trách nhiệm cụ thể cho các bộ ngành, địa phương trong việc đưa công nghệ vào thực tiễn phục vụ người dân và doanh nghiệp./.